Kościoły, kaplice, kapliczki, krzyże

Przydrożne kapliczki i krzyże stanowią ozdobę gminnego krajobrazu, są wyrazem wiary minionych i współczesnych pokoleń. Ktoś kiedyś powiedział, że są to "modlitwy ludu wiernego rzezane w drewnie, kute w kamieniu lub przelane na płótno czy papier."

Gdyby mogły przemówić te ludowe arcydzieła zakorzenione wśród łąk czy pól przekazałyby nam potrzeby duchowe człowieka, jego codzienne troski i pragnienia. Twórcy kapliczek i krzyży traktowali swoją pracę jako przyczynek do zbawienia. Ludowi artyści, często bezimienni, czasem niepiśmienni, w formie rzeźbiarskiej, architektonicznej czy malarskiej wypowiadali swoje uczucia, pragnienia, oddawali cześć Bogu i Świętym.

Tworzone postacie były zwierciadłem duszy ich twórcy, więc mają w sobie coś niezwykłego, promieniują dobrocią pobudzają do modlitwy.

Budowano kapliczki oraz stawiano krzyże i figury jako wotum za wysłuchanie próśb, za wyleczenie z choroby, za uchronienie od zarazy, głodu czy innej klęski, za wybawienie z niebezpieczeństwa. Figurki i obrazy świętych miały chronić bydło od pomoru, pola od powodzi i innych klęsk, zagrody od ognia. Jedni święci mieli strzec przed chorobami, kradzieżami i innymi nieszczęściami, opiece innych powierzano różne trudne sytuacje życiowe. Stojące przy drogach, chłopskich zagrodach, przy polnych ścieżkach krzyże, figury, wiszące lub wolno stojące kapliczki stawiano - jak wynika z napisów i przekazów historycznych - jako dziękczynną ofiarę za łaski lub jako prośbę o błogosławieństwo, czy też jako wotum sercem składane. Wszystkie są świadectwem wiary, widomym znakiem czci, jaką nasi przodkowie oddawali Bogu i swoim świętym Patronom.

Kapliczki były miejscem gromadzenia się w chwilach smutnych i radosnych. Przystrajanie ich stało się radosną sakralną czynnością.

Wiele z tych przydrożnych znaków chrześcijaństwa i kultury ludowej zaczyna powoli znikać z naszego krajobrazu nadgryzane zębem czasu. Dzieje się z nimi to samo, co z człowiekiem, który pod brzemieniem lat pochyla się więdnie i kurczy.

Pragnę więc w formie strony internetowej utrwalić na mapie gminy istniejące kapliczki, figury i krzyże. By dzięki temu opracowaniu pozostał ślad tego, co przez wiele pokoleń radowało oczy i serca ludu, co nadaje swoisty urok naszemu krajobrazowi. Ochrona tych cennych reliktów ludowej kultury materialnej jest naszą powinnością, gdyż przeszłość wyznacza przyszłość. Zatroszczmy się o to, by w miejsce spróchniałych krzyży powstały nowe, rozsypującym się kapliczkom i figurkom świętych przywróćmy dawny blask. Niech staną się także dokumentem naszych czasów.

Mam świadomość, iż w tym opracowaniu nie znalazły się wszystkie kapliczki i krzyże z terenu gminy. W niedługim czasie album zostanie uzupełniony brakującymi obiektami ludowej kultury sakralnej. Jeśli chciał(a)byś pomóc w uzupełnieniu tego opracowania skontaktuj się z administratorem strony.

Literatura źródłowa:

  • "Rocznik Diecezji Tarnowskiej 1972". Nakład Kurii Diecezjalnej w Tarnowie.
  • "Schematyzm Diecezji Tarnowskiej 1983". /Kapliczki, figury i krzyże przydrożne na terenie Diecezji Tarnowskiej/. Teksty. Nakład Kurii Diecezji Tarnowskiej.